«قرآن عظیمxadترین نعمت الهی بر انسان»

اَعوذُ بِاللهِ مِنَ الشیطانِ الرَّجیم

الرَّحْمَنُ عَلَّمَ الْقُرْآنَ خَلَقَ الْإِنسَانَ عَلَّمَهُ الْبَیَانَ رحمن (۴-۱)

]خداوند[ رحمان، قرآن را آموخت. انسان را آفرید. او را گفتن آموخت.

«اَلرَّحمنُ» از مادّة «رَحمَه» به معنای نرمی و نرمxadخویی متضمن نیکی کردن به طرف مقابل است: و «رَحمن» بر وزن فَعلان صیغة مبالغه است و بر بسیاری رحمت دلالت میxadکند، رحمتی که به وسیلة بذل نعمت است. از این رو، در این سوره، خداوند هم نعمتxadهای عمومی را به رخ کشیده است و هم نعمتxadهای دنیایی را، که شامل حال همة انسانxadها اعم از مؤمن و کافر میxadشود، و هم نعمتxadهای آخرتی را که خاص مؤمنان است. و چون هر چه در این عالم هست همه از آلاء و نعمتxadهای خدای تعالی است، خداوند بعد از بیان هر نعمتی پشت سر هم از خلایق با عتاب میxadپرسد: «فَبِأَیِّ الاءِ رَبِّکُما تُکَذِّبانِ» (کدام یک از نعمتxadهای پروردگارتان را تکذیب میxadکنید)

«رحمان» اسم خاص خداوند است و جز به خدا، به کسی اطلاق نمیxadشود؛ زیرا فقط اوست که شعاع رحمتش همه چیز را فرا گرفته است.

جملة «عَلَّمَ القُرءانَ» آغاز شمارش نعمتxadهای الهّیه است؛ و از آنجایی که قرآن کریم عظیمxadترین نعمتxadهای الهی است و در قدر و منزلت، مقامی رفیعxadتر از سایر نعمتxadها دارد، خداوند آن را جلوتر از دیگر نعمتxadها قرار داده است، زیرا قرآن کلامی است از خدای تعالی، که صراط مستقیم را ترسیم میxadکند و متضمن بیان راهxadهای سعادت است. از این رو، تعلیم آن را حتی از خلقت جنّ و انس هم، که قرآن برای هدایت آنان نازل شده است، جلوتر ذکر کرده است.(تفسیر المیزان، با اندکی تصرف)

بزرگxadداشت نعمت قرآن در روایات

قال رسول الله^(ص): «اَلقُرءانُ اَفضَلُ کُلِّ شَیءٍ دُونَ اللهِ»(مستدرک الوسایل، ج ۴، ص ۲۳۶) (قرآن از هر چیزی، جز خدا، برتر است).

قال رسول الله^(ص): «یا حَمَلَهَ القُرءان تَحَبَّبُوا اِلَی اللهِ تَعالی بِتَوقیرِ کِتابِهِ یَزِدکُم حُبّاً وَ یُحَبِّبکُم اِلی خَلقِهِ»(جامع الاخبار والآثار، ج ۱، ص ۴۲۱) (ای حافظان قرآن، به واسطة اکرام قرآن با خدا دوستی کنید تا خداوند بر عشق و دوستی شما بیفزاید و شما را در نزد مردم محبوب کند.)

قال رسولxad الله^(ص): «مَن اَعطاهُ اللهُ حِفظَ کِتابِهِ فَظَنَّ اَنَّ اَحَداً اُعطِیَ اَفضَلَ مِمّا اُعطِیَ فَقَد غَمَطَ اَفضَلَ النِّعمَهِ»(میزان الحکمه، ح ۱۶۴۷۲) (هر کس که خدا نعمت حفظ کتاب خود ]یا محافظت از احکام آن[ را به او اعطا کند و او گمان کند که به دیگران نعمتی بزرگxadتر از این نعمتِ او داده شده است بیxadگمان در حق بزرگxadترین نعمت تحقیر و ناسپاسی روا داشته است.)

قال رسول الله^(ص): «مَن اُِوتِیَ القُرءانُ فَظَنَّ اَنَّ اَحَداً مِنَ النّاسِ اُوتِیَ اَفضَلَ مِمّا اُوتِیَ فَقَد عَظَّمَ ما حَقَّرَ اللهُ وَ حَقَّرَ ما عَظَّمَ اللهُ»(کافی، ج ۲، کتاب فضل القرآن، ص ۶۰۴) (هر کس به او قرآن داده شود، و در عین حال، گمان کند که به احدی از مردم بهتر از او چیزی دادهxadاند آن کس بزرگxad کرده آنچه را خدا کوچک شمرده و کوچک کرده آنچه را خدا بزرگ شمرده است.)

قال الصّادق^(ع): «اِنَّ لِلّهِ عَزَّوَجَلَّ حُرُماتٌ ثَلاثُ لَیسَ مِثلَهُنَّ شَیءٌ: کِتابُهُ وَ هُوَ حِکمَتُهُ وَ نُورُهُ وَ بَیتُهُ الَّذی جَعَلَهُ قِبلَهً لِلنّاسِ لا یَقبَلُ مِن اَحَدٍ تَوَجُّهاً اِلی غَیرِهِ وَ عِترَهُ نَبِیِّکُم»(معانی الاخبار، ص ۱۱۷) (به راستی که برای خداوند حریمxadهای سهxadگانه است که هیچ چیز مثل آنها نیست: یکی کتاب خداست، که متضمن حکمت و نور خداست؛ آن دیگری خانة اوست، که خداوند آن را قبلة مردم قرار داده و از احدی توجه به غیر آن را نمیxadپذیرد؛ و سومی خاندان پیامبر شماست.)

10 نکته در خصوص سلامتی در قرآن...